جعفر بن أبى إسحاق دارابى كشفى
244
ميزان الملوك والطوائف وصراط المستقيم في سلوك الخلائف ( فارسى )
مىباشد و رضا نمىشود كه احدى تغيير و تعييب آنها را بنمايد . چنان كه فرموده است كه إِنَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ « 1 » و هو الوكيل و هو الحافظ و المهمين و الرقيب و فرموده است كه وَ ما كُنَّا عَنِ الْخَلْقِ غافِلِينَ « 2 » . پس اهل صنعت و حرفه در خلافت در عالم حقيقت و به اعتبار عالم معرفت ، از همه انواع خلافتها بالاتر ، كاملتر و شاملتر مىباشد . چونكه صانع ، قادر ، عالم ، مريد و خالق در حقيقت خداوند است و افاعيل و صنايع خود را در عالم صغير انسانى ، به واسطه روح او اظهار فرموده و در عالم كبير كه آن را جهان گويند به واسطه روح اعظم و روح كل و روح الارواح اظهار فرموده است و تمام عالم صغير و كبير را آيات ، علامات ، دلايل ، خليفه و آثار حقيقت خود قرار داده است و همگى را در اين باب هدايت و استرشاد به معرفت خليفه خود گردانيده است و بايد كه او را به واسطه نظر در خود كه دلايل اوست و از اوست ؛ بشناسند و او را در خود ببينند كه وَ فِي أَنْفُسِكُمْ أَ فَلا تُبْصِرُونَ و از اينجاست كه وارد شده است و فرمودهاند كه « يا من دلّ على ذاته بذاته » . يعنى به آثارى كه از خود مىباشد و از غير نمىباشد و فرمودهاند كه « ما رايت شيئا الا و رايت اللّه فيه و بعده و قبله » بنابر تفاوت ادراكها و بازيافتها ، و خداوند فرموده است كه ؛ سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الْآفاقِ وَ فِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ أَ وَ لَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ أَلا إِنَّهُمْ فِي مِرْيَةٍ مِنْ لِقاءِ رَبِّهِمْ أَلا إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُحِيطٌ « 3 » . يعنى به زودى و به سهل مىنمائيم به بندگان ، آيات و علامات و آثار و دلايل حقيّت و الوهيت خودمان را در آفاق . يعنى آنچه در خارج و بيرون از نفوس ايشان است و در نفوس ايشان تا اينكه ظاهر و هويدا بگردد از براى ايشان ، اينكه خداوند حق است و بس
--> ( 1 ) . ذاريات : 58 ( 2 ) . مؤمنون : 17 ( 3 ) . فصلت : 53 - 54